Veelgestelde vragen

Wat gaf jullie het idee voor dit boek?

Lisette: ‘Mijn uitgever vertelde me een verhaal over zijn oudste dochter dat net zo goed over mij had kunnen gaan. Al lang was me opgevallen hoeveel oudste dochtgers op elkaar lijken. Ter plekke zagen we dat dit thema genoeg stof zou opleveren voor een boek door oudste dochters voor oudste dochters.’

Wies: ‘We zijn al meer dan dertig jaar vriendinnen. Toen Lisette me vroeg om dit boek met haar te schrijven, begon ik me af te vragen of het delen van onze geboortepositie aan de basis lag van onze vriendschap. Ik had nooit verwacht dat oudste dochters zoveel gemeen zouden hebben met elkaar.’

 

Jullie noemen de vijf grote eigenschappen die oudste dochters delen. Welke zijn dat?

Wies: ‘Veel oudste dochters zullen onmiddellijk zeggen dat ze zich verantwoordelijk voelen voor vrijwel alles en iedereen. Voor het welzijn van hun ouders, hun broers en zussen, hun partner, kinderen, vrienden, de kat van de buren en de wereld in het algemeen. Dat is onze eerste en voornaamste eigenschap.’

Lisette: ‘De andere zijn dat oudste dochters over het algemeen bijzonder plichtsgetrouw zijn – ze doen wat ze zeggen en meer. We zijn ook behoorlijk serieus en praktisch. We houden ervan onze handen uit de mouwen te steken. En we zijn vaak uitermate zorgzaam.’

 

Kun je meer zeggen over de voordelen die het zijn van de oudste dochter met zich meebrengt?

Lisette: ‘Wanneer je ouders jou als peuter vragen om even op te letten op je kleine zusje of broertje, dan raak je misschien lichtelijk in paniek. Maar je doet het en zo leer je om het overzicht te houden, je autoriteit te gebruiken, de leiding te nemen en anderen veilig en gelukkig te houden. We zijn niet allemaal geboren leiders maar velen van ons hebben het klappen van de zweep al jong geleerd.’

Wies: ‘Allemaal hebben wij dingen als eerste moeten doen. Onze ouders waren zenuwachtig toen wij voor het eerst naar school gingen – wij zelf ook. We stapten in het onbekende en dat wordt dan normaal. We kunnen het van niemand afkijken. De andere kinderen zien aan ons hoe het gaat. Dat zorgt ervoor dat velen van ons zonder blikken of blozen ergens binnenstappen en onbekende situaties aangaan. Dat doen we ons hele leven al.’

 

Is het waar dat oudste dochters intelligenter zijn dan anderen?

Lisette: ‘Veel jongere broers en zussen hebben ons hier de les over gelezen. Wij baseren ons op een Noorse studie naar IQ die over een periode van twintig jaar gedaan is onder 240.000 jongens die in dienst gingen. De wetenschapper die dit onderzocht, Dr Petter Kristensen, kon zijn gegevens alleen maar zinvol interpreteren als hij het effect van de geboortepositie erbij betrok. Oudste kinderen scoorden hoger dan tweeden die weer hoger scoorden dan derde kinderen enzovoort.’

Wies: ‘Economen hebben ook naar dit fenomeen gekeken. Professor V. Jospeh Hotz, bijvoorbeeld, ziet de hogere intelligentie van eerstgeborenen als het resultaat van de strategie van de ouders om hun eerste kind als voorbeeld te stellen. Mijn eigen oudste dochter wees me erop hoeveel meer ambitieus ik geweest was met haar dan met haar jongere zusje. Tegen de tijd dat de jongste naar school ging, nam ik het allemaal veel makkerlijker. Ik zat haar niet achter de vodden zoals ik gedaan had met mijn oudste die me vervolgens had laten zien dat kinderen zichzelf eigenlijk heel goed kunnen managen.’

 

Hoe hebben jullie je research gedaan?

Lisette: ‘We hebben oudste dochters uitgenodigd om op een dag samen te komen en hun levensverhalen te delen. Toen we uit alles wat zij gezegd hadden eenmaal de vijf grote eigenschappen hadden gedestilleerd, zijn we alle boeken van psychologen en andere wetenschappers gaan lezen die we over de plek in het gezin konden vinden – zo hebben we bijvoorbeeld de boeken geraadpleegd van Kevin Leman, Frank Sulloway en Linda Blair om er een paar te noemen. Niet alle psychologen hechten waarde aan de blijvende effecten van geboortepositie maar velen doen wat wel; en sommigen die het aanvankelijk niet serieus namen, hebben later toegegeven dat ze de resultaten van hun onderzoek alleen zinnig konden interpreteren als ze het effect van de plek in het gezin meenamen.’

Wies: ‘De Oudste Dochter Dag bevestigde dat we elkaar als oudste dochters kennen, zelfs als we elkaar voor het allereerst zien. Terwijl ze hun jas ophingen, keken totale vreemden elkaar in de ogen en begonnen over hun leven te praten. Het was echt een belevenis om in een ruimte te zijn met alleen maar oudste dochters net als wij.’

 

Aan het begin van elk hoofdstuk delen jullie allebei vrij openlijk gebeurtenissen uit jullie eigen leven. Wat was je eigen grootste ontdekking bij het schrijven van het boek?

Lisette: ‘Ik was sprakeloos toen ik dr Kevin Leman’s vuistregel las dat de tweede zich diametraal anders ontwikkelt dan het eerste kind. Dat verklaarde waarom mijn broer zo’n ongehoorzame waaghals was als kleine jongen terwijl ik probeerde zo braaf en gezeggelijk mogelijk te zijn. Omdat ik de rol van de verantwoordelijke al had ingenomen, werd hij net als veel andere tweede kinderen, de rebel. Eindelijk begrijp ik die dynamiek tussen ons nu.’

Wies: ‘Wat voor mij op z’n plek viel was mijn neiging tot perfectionisme. Ik houd er echt niet van om fouten te maken en dacht altijd dat de wereld ten onder zou gaan als ik een steek liet vallen. Nu heb ik ontdekt dat het heel normaal is voor oudste dochters om zo te denken – we willen onze plek zeker stellen als de tweede is geboren en alle aandacht niet langer naar ons uitgaat. We denken dat we perfect moeten zijn om erbij te mogen blijven horen in het gezin. Dat lukt natuurlijk nooit, maar het is een manier van doen die moeilijk bij te sturen is.’

 

Wie zal aan dit boek plezier beleven?

Wies: ‘Behalve “iedereen” zie ik oudste dochters het boek als eerste oppakken. Velen hebben ons al laten weten hoeveel inzicht het geeft om hun leven door deze lens te bezien. Opeens begrijpen ze patronen die ten grondslag liggen aan hun gedrag. En wanneer je dat inzicht eenmaal hebt, kun je een keus maken of je je dit keer weer verantwoordelijk gaat voelen en of je voor iedereen gaat zorgen.’

Lisette: ‘Werkende vrouwen zeggen dat ze hun relatie tot collega’s beter begrijpen wanneer ze de effecten van de plek in het gezin meenemen. We hebben de neiging om in ons latere leven situaties uit onze jeugd opnieuw tot leven te brengen en dus behandelen oudste dochters collega’s soms onbewust als jongere zussen of broers. Het is zoals Wies zegt: wanneer je je bewust bent van zo’n patroon, kun je beginnen het te veranderen.’

Wies: ‘Moeders van oudste dochters, zoals ik, lezen ons boek ook graag. Wat we beschrijven geeft ze dieper inzicht in wat er omgaat in dat koppie van je kleine oudste meisje. Van moeders van oudere dochters horen we dat het samen lezen van het boek heel nieuwe gesprekken oplevert.’

Lisette: ‘En vergeet de partners van oudste dochters niet die ons beter willen begrijpen!’

 

Kunnen jullie een paar oudste dochters noemen die we allemaal kennen?

‘Sheryl Sandberg, COO van Facebook, bepaalde als oudste van drie al op jonge leeftijd welke spelletjes haar broer en zus en hun vrienden gingen spelen. J.K. Rowling die ons Harry Potter gaf, is een oudste dochter net als Emma Watson die de slimme allesweter Hermione speelde. Arianna Huffington die een nieuwe standaard zetten voor nieuws op het internet. In de top van de internationale politiek opereren oudste dochters als Madeleine Albright, Hillary Clinton, Angela Merkel, Christine Lagarde en de Nederlandse Neelie Kroes. Ministers Lilianne Ploumen, Jeanine Hennis en Melanie Schultz van Haegen zijn ook alle drie de oudste thuis. Auteurs als de baanbrekende feministe Simone de Beauvoir en Sophie Kinsella wiens vlotgeschreven boeken altijd een diepere boodschap hebben, hebben jongere zusjes. Lady Gaga en Beyoncé zijn oudste dochters in de entertainment industrie die de lat voor zichzelf hoog leggen net als Meryl Streep en Gwyneth Paltrow die van die leeftijdsloze perfecte vrouwen zijn die alles goed lijken te kunnen – net als de internationale Nederlandse sterren Doutzen Kroes en Carice van Houten.